Zwykłe trudności w uczeniu się, są to przeszkody, na które natrafiają dzieci w opanowaniu materiału nauczania. Występują wówczas, gdy mimo czynionych przez nie wysiłków nie potrafią w odpowiednim czasie przyswoić sobie zakresu wiedzy i umiejętności przewidzianych programem nauczania. Trudności te stanowią przeszkodę, a jednocześnie pierwszy etap niepowodzeń szkolnych. „Trudności w nauce przezwyciężone występują wtedy, gdy uczeń wykazuje postępy w nauce, ale czyni to kosztem niewspółmiernie dużego, własnego wkładu pracy, a także wysiłku i starań rodziców.”[1]

Przyczyny zwykłych trudności w nauce są złożone i zależne od siebie. Wskazuje się wśród nich czynniki:^[2]

• ekonomiczno – społeczne
• biologiczno – psychologiczne
• pedagogiczne, czyli dydaktyczne.

Specyficzne trudności w uczeniu się (Specific Learning Difficulties/Disabilities) zdefiniowano następująco: „Specyficzne trudności w uczeniu się oznaczają zaburzenia jednego lub więcej podstawowych procesów psychicznych, dotyczących rozumienia lub używania mowy ustnej lub pisanej, które mogą mieć z związek z zaburzeniami funkcji słuchowych, myślenia, mówienia, czytania, czynności pisania (writing), stosowania poprawnej pisowni (spelling) lub liczenia (mathematical calculation) […] Termin ten nie obejmuje […] trudności w uczeniu się będących pierwotnie bezpośrednim rezultatem zaburzeń wzroku, słuchu lub narządów ruchu oraz będących skutkiem upośledzenia umysłowego, zaburzeń emocjonalnych lub zaniedbania środowiskowego, kulturowego i ekonomicznego”[3]

                         Terminem „dysleksja” określa się specyficzne trudności w czytaniu. Natomiast dzieci, które mają problemy z czytaniem, pisaniem, ortografią nazywamy dziećmi dyslektycznymi. Aby sprawdzić czy dzieci mają dysleksję należy zwrócić uwagę na pewne powtarzające się schematy, które w konsekwencji powodują dysleksję. Dzieci, które w okresie poniemowlęcym i przedszkolnym miały trudności w podstawowych czynnościach i zabawach są dziećmi ryzyka dysleksji.

                         W wieku 6-7 lat dzieci te mają nadal obniżoną sprawność ruchową, tzn. trudność sprawia im nauka jazdy na hulajnodze, skakanie, słabo biegają, piłkę słabo chwytają i rzucają. Nie są jeszcze w pełni precyzyjne w zakresie samoobsługi (używanie widelca, nożyczek) Dzieci nadal piszą oburącz mimo prób ustalenia ręki dominującej. Zauważalne są trudności w nazywaniu części ciała, określaniu kierunków, co oznacza zaburzoną orientację w schemacie ciała i przestrzeni. Zwraca się uwagę na trudności z używaniem wyrażeń przyimkowych nad, pod, na zewnątrz, wewnątrz. „Dzieci mają problemy z wyodrębnianiem szczegółów na dwóch podobnych obrazkach, odróżnianiem podobnych kształtów, np.: litery m, n, l, t, ł, d, b, g, p, zarówno podobnych jak i identycznych, ale inaczej położonych w przestrzeni.”[4] Z mową wiąże się również przekręcanie trudnych dla dzieci wyrazów, przestawianie głosek i sylab, szusza, susa, (susza), szosza, sosa, (szosa), błędy gramatyczne. Przeszkodą do prawidłowej wymowy i pisowni jest: różnicowanie głosek podobnych z - s, b - p, k - g, co oznacza zaburzenia słuchu fonematycznego; wydzielanie sylab i głosek ze słów, zaburzenia analizy i syntezy głoskowej, manipulowanie strukturą fonologiczną słów np.: zabawa słowami uzupełnij wyrazy: ..podnie, sł..ń, odszukaj wyrazy ukryte w słowie „krasnoludek”, ułóż rym do słowa „mapa”. Dzieci wykazują znaczne trudności w zapamiętaniu piosenki, wiersza, nazw, więcej niż jednego polecenia w tym samym czasie, materiału uszeregowanego (miesiące, dni tygodnia, cyfry), mylenie nazw o podobnym brzmieniu fonetycznym koza - kosa, bąk - pąk.

                      Dzieci dyslektyczne przejawiają następujące trudności: w całościowym ujmowaniu liter o podobnej konstrukcji graficznej, np.: a – o, m – n, l – t, E – F; myleniu wyrazów o podobnym obrazie wizualnym, np.: długi – drugi, rak – rok; przy czytaniu nie zwracają uwagi na znaki interpunkcyjne, (przy pisaniu opuszczają je a także drobne elementy graficzne); nie zauważają poszczególnych liter w wyrazach, w których występuje zbieg kilku spółgłosek, np.: zamiast kartka czytają karta, furtka – furta. „Jednym dzieciom trudniej jest odtwarzać kształty, których asymetria dotyczy położenia w stosunku do osi pionowej, innym zaś trudno odtworzyć kształty asymetryczne w stosunku do osi poziomej.”[5]

Natomiast zaburzenia aspektu kierunkowego percepcji wzrokowej polegają na: myleniu liter o podobnym kształcie, ale odmiennym kierunku i położeniu, np.: g – p, d – b, m – w, n – u; różnicowaniem w wyrazach podobnych układów literowych, np.: ba – ab, da – ad;

                         „Proces czytania wymaga od dzieci wielu skomplikowanych czynności. Powinny one prawidłowo rozpoznawać litery, różnicować je i zapamiętać ich wzajemne położenie w wyrazie. Cała ta operacja jest możliwa dzięki dobrej orientacji przestrzennej oraz percepcji wzrokowej i słuchowej.”[6]

                         Trudności w czytaniu polegają na tym, że na skutek złego mechanizmu czytania wyrazy nie są czytane całe. Dzieci przy czytaniu opuszczają także sylaby w środku wyrazów, następnie opuszczają wyrazy w zdaniach, ponieważ są one czytane powierzchownie a tylko znane słowa są czytane poprawnie. Dochodzi do przestawiania sylab, bo uczeń czyta całość a potem wraca do pierwszych sylab. Czytając w ten sposób, nie mogą zrozumieć sensu słów i złożonych z nich tekstów. Również tempo czytania jest nieodpowiednie zbyt wolne. U dzieci ze specyficznymi trudnościami obserwuje się także nieprawidłowe akcenty logiczne przy czytaniu lub ich brak, co świadczy o niedostatecznym zrozumieniu tekstu. Wadliwy sposób robienia pauz w czytaniu tekstu, oddzielenie dopełnienia od czasownika. Warto zwrócić uwagę na to, że na każdym z etapów zdobywania umiejętności czytania mogą wystąpić trudności.

Gdzie szukać pomocy?

Zespół poradni psychologiczno-pedagogicznych nr 1

Kinga Wachnik (neurologopeda, pedagog korekcyjny)

Opracowanie własne oraz:

Projektowanie dla użytkowników z dysleksją - Dostępna Małopolska

Analiza wyników sprawdzianu szóstoklasistów w roku szkolnym 2005/2006

Dysleksja | Terapia, która wspiera rozwój dziecka - Pedagog Łódź

^[1] Zakrzewska Barbara, Trudności w czytaniu i pisaniu. Modele ćwiczeń, Warszawa: WSiP, 1996,

^[2] Spionek Halina, Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne, Warszawa: PWN, 1973,

^[3] Gałkowski Tadeusz, Jastrzębowska Grażyna, (redaktorzy) Logopedia - Pytania i odpowiedzi. Interdyscyplinarne podstawy logopedii, tom I, Zaburzenia komunikacji językowej u dzieci i osób dorosłych, tom II, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2003,

^[4] Gałkowski Tadeusz, Jastrzębowska Grażyna, (redaktorzy) Logopedia - Pytania i odpowiedzi. Interdyscyplinarne podstawy logopedii, tom I, Zaburzenia komunikacji językowej u dzieci i osób dorosłych, tom II, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2003,

^[5] Spionek Halina, Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne, Warszawa: PWN, 1973,

^[6] Sawa Barbara, Jeżeli dziecko źle czyta i pisze, Warszawa: WSiP, 1997,

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

W naszej szkole każdy uczeń może liczyć na profesjonalne wsparcie. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna pomaga rozwijać umiejętności, pokonywać trudności i budować pewność siebie - zarówno w nauce, jak i w kontaktach z rówieśnikami.

Wsparcie zapewnia zespół specjalistów: pedagog, psycholog, logopeda i doradca zawodowy. Pomoc obejmuje uczniów, rodziców i nauczycieli, koncentrując się na rozwoju dziecka i jego dobrym samopoczuciu. Szkoła jest miejscem, w którym każdy uczeń może rozwijać pasje, zainteresowania, umiejętności społeczne, kreatywność i samodzielność, czując się bezpiecznie i zrozumiany.

Dla ucznia

Nie musisz radzić sobie sam. Rozmowy są poufne i mają pomóc:

• pokonać trudności w nauce lub z koncentracją,
• radzić sobie ze stresem, lękiem, złością lub smutkiem,
• zmniejszyć poczucie samotności lub wykluczenia,
• rozwiązać konflikty, przemoc lub hejty wśród rówieśników,
• porozmawiać o planach i decyzjach dotyczących przyszłości.

Specjaliści w szkole wspierają Cię w rozwoju pasji i umiejętności społecznych, pomagając czuć się pewnie i bezpiecznie.

Dla rodziców

Rodzice mogą liczyć na wsparcie pedagoga, psychologa, logopedy i doradcy zawodowego. Specjaliści pomagają:

• w trudnościach wychowawczych i emocjonalnych,
• przy niepowodzeniach szkolnych i braku motywacji,
• w pracy z dziećmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych,
• w kontaktach z instytucjami wspierającymi rodzinę,
• w budowaniu efektywnej komunikacji z dzieckiem.

Kontakt ze specjalistami pozwala dobrać odpowiednie formy pomocy dostosowane do potrzeb dziecka, wspierając jego rozwój i dobre samopoczucie.